Instrumeny szarpane

Strona
glowna
Instrumenty
Instrumety smyczkowe
Instrumenty
Instrument szarpany
Galeria

Instrumeny szarpane


Tar
tradycyjny perski instrument strunowy szarpany. Pudlo rezonansowe taru ma ksztalt polaczonych mis. Na szyjce znajduje sie dwadziescia piec progów. Tar ma szesc strun. Wspólczesna forme osiagnal prawdopodobnie w polowie XVIII wieku.

Shamisen (shamisen lub samisen)
japonski instrument muzyczny, strunowy, szarpany. Jego nazwa w jezyku japonskim oznacza doslownie "struny trzech smaków".

Mandolina
strunowy instrument muzyczny z rodziny szarpanych posiadajacy cztery pary strun strojonych w kwintach. Skala mandoliny (zakres dzwieków muzycznych) wynosi od g do fisł. Wspólczesna mandolina jest niewielkim instrumentem, o krótkim gryfie i plytkim, okraglym pudle rezonansowym. Na mandolinie gra sie zwykle tremolo.

Lutnia
dawny instrument ze strunami szarpanymi (najpierw gesim piórem, potem palcami). Pochodzi z arabskiej Hiszpanii (arab al-ud). W Europie grali na niej sredniowieczni minstrele. Odgrywala pierwszoplanowa role w muzyce renesansu i wczesnego baroku, dopóki nie wyparl jej klawesyn. Model klasyczny zaopatrzony jest w piec podwójnych strun i jedna nie skracana palcami (pusta), wydajaca tylko dzwiek, na jaki jest nastrojona. Najczesciej spotykany strój: G-c-f-c-e. Szósta strune strojono róznie, zaleznie od tradycji. Z lutni zrodzila sie mandolina. Basowa odmiana lutni jest teorba.

Lira
instrument strunowy z grupy chordofonów wywodzacy sie ze starozytnej Grecji. Ma waski, czworoboczny rezonator, z którego wychodza dwa lukowate ramiona polaczone poprzeczka. Zaopatrzony w 4 do 10 strun. Poczatkowo pudlo rezonansowe zlozone bylo ze skorupy zólwia. Na lirze grano na dwa sposoby: szarpiac struny lub uderzajac plytka (plektronem). Lira byla jednym z atrybutów Apollina

Koto, So
tradycyjny japonski instrument muzyczny, nalezacy do grupy chordofonów szarpanych, rodzaj cytry, narodowy instrument Japonii.

Klawesyn (wl. cembalo, clavicembalo)
znany juz powszechnie w Europie od okresu renesansu instrument strunowy szarpany wyposazony w klawiature, zaliczany do cytr. W instrumencie tym struny zostaja wzbudzone poprzez mechanizm skoczków zaopatrzonych w piórka, które wprawione w ruch za pomoca mechanizmu klawiszowego szarpia struny naciagniete nad korpusem rezonansowym. W formie wyksztalconej ostatecznie pod koniec wieku XVII, klawesyn mial co najmniej podwójny naciag strun, czesto takze - podobnie jak w organach dwa manualy (klawiatury). Uderzajac jeden klawisz mozna bylo wydobyc jednoczesnie dzwiek z jednej, dwóch lub nawet kilku strun, które niekiedy transponowaly w interwale oktawy. Strojono je w unisonie (8' - rejestr osmiostopowy); w niektórych instrumentach, przeznaczonych do solowej gry uzywano takze strun strojonych oktawe wyzej (4' - rejestr czterostopowy). W brzmieniu rejestr osmiostopowy odpowiadal wysokosci dzwieku zapisanej w nutach, zas czterostopowy rejestr transponowal oktawe w góre - przykladowo dzwiekowi c1 ("c razkreslne") w pisowni odpowiadal w rzeczywistosci ton c2 ("c dwukreslne")

Harfa
instrument strunowy szarpany (chordofon) w ksztalcie stylizowanego trójkata, jeden z najstarszych instrumentów muzycznych. Wywodzi sie od luku i znany jest juz w kulturze starozytnej Mezopotamii (tzw. harfa z Ur). Mówi sie, ze biblijny król Dawid spiewal psalmy akompaniujac sobie na harfie kinnor, która w rzeczywistosci jednak nazywana jest harfa blednie, bedac odmiana liry. Instrumenty przypominajace harfe znalezc mozna w wielu kulturach. Harfe przypomina np. chinski instrument strunowy o nazwie konghou.

Gitara basowa
instrument strunowy szarpany, najczesciej elektryczny, z progami na podstrunnicy (gryfie); stosuje sie takze gitary basowe bezprogowe (fretles, z ang. fretless). Gitara basowa — podobnie jak kontrabas — transponuje o oktawe w dól. Tradycyjne gitary basowe maja cztery struny E1, A1, D, G, czyli wydaja dzwieki odpowiednio: 41,2 Hz, 55 Hz, 73,4 Hz i 98 Hz. Laczna skala gitary basowej obejmuje dzwieki (w brzmieniu) od E1 do g1, jest wiec identyczna ze skala kontrabasu. Oprócz tradycyjnego stroju EADG, glównie w muzyce ciezszej stosuje sie strój obnizony, gdzie o ton nizej stroi sie cala gitare (DGCF) lub tylko najnizsza strune (DADG). Oprócz 4-strunowych, istnieja takze modele 5-strunowe (z dodatkowa dolna struna H2 lub C1), 6-strunowe (jak pieciostrunowy plus górna struna C), 8-strunowe (gdzie dla kazdej struny, takiej jak w gitarze 4-strunowej jest dodana druga strojona o oktawe wyzej) oraz 12-strunowe, spokrewnione z Chapman stickami. Firma Modulus wyprodukowala w latach 80' 18-strunowa gitare basowa (jej szyjka ma 6 cali szerokosci). Osoba grajaca na gitarze basowej to basista. Gitara basowa zazwyczaj nalezy do sekcji rytmicznej zespolu muzycznego w muzyce rozrywkowej, jednak obecnie jest czesto wykorzystywana jako instrument solowy.

Gitara
instrument muzyczny z grupy strunowych szarpanych z pudlem rezonansowym, gryfem i progami na podstrunnicy. Przewaznie ma 6 strun, lecz mozna spotkac równiez gitary z 4, 5, 7, 8, 10 oraz 12 strunami. Instrument ten odgrywa wazna role w muzyce bluesowej, country, flamenco, rockowej oraz w wielu formach popu. Instrument ten transponuje o oktawe w dól, tzn. wszystkie dzwieki zapisane w nutach brzmia na gitarze oktawe nizej niz wynikaloby to z zapisu nutowego (np. najnizsza struna to E wielkie, a zapis nutowy jest wykonywany w kluczu wiolinowym jako e). Klucz wiolinowy z dopisana mala ósemka pod spodem nazywa sie kluczem gitarowym. Gitary sa wykonywane i naprawiane przez lutników, a obecnie w coraz wiekszym stopniu maszynowo, jednak najlepszej jakosci instrumenty sa nadal wykonywane recznie badz z duzym udzialem czlowieka.

Cytra (z gr. kitara)
ludowy strunowy instrument muzyczny, szarpany o plaskim pudle rezonansowym. Pochodzi z terenów Niemiec i Austrii, popularny równiez w Indiach pod nazwa swarmandal. Cytre stroi sie za pomoca klucza.

Banjo (bandzo)
muzyczny instrument strunowy z grupy szarpanych. Banjo posiada okragle pudlo rezonansowe przypominajace tamburyn. Struny (4-6) rozpiete sa wzdluz gryfu z progami, przy czym jedna z nich - krótsza - przeznaczona jest do gry kciukiem, natomiast na pozostalych czterech gra sie prosty akompaniament. W niektórych stanach na poludniu USA jest niemal narodowym instrumentem, pospolu z gitara bluesowa czy skrzypcami ludowymi (ang.: fiddle). Niezbednym przy utworach muzyki country, takze popularne w tradycyjnym jazzie. Nazywane prymitywna (pierwotna) gitara basowa.

Bandzola , Bandzolka
Muzyczny instrument , odmiana banjo mandolinowego; Popularnym BARDZO w Warszawie PRZED II Wojna swiatowa , uzywany przez podwórkowe kapele; wyparty przez gitare . Pudlo rezonansowe bandzoli jest zbudowane jest podobnie w tradycyjnym banjo natomiast uklad strun odpowiada mandolinie (cztery podwójne struny). Technika gry jest taka sama jak dla mandoliny.

Balalajka (balabajka, z ros. - ?????????)
rodzaj instrumentu muzycznego; nalezy do rodziny gitar (strunowy, szarpany), ludowy instrument rosyjski i ukrainski. Posiada trójkatny korpus rezonansowy i trzy struny. Wspólczesnie bywaja, zwlaszcza na Ukrainie - cztero- i szesciostrunowe balalajki